O fútbol e televinte

Ola! Son David “o da Televinte” como me coñece a xente de por aquí. Un home de baloncesto e fútbol, aínda que o fútbol cada vez me interesa menos, sobre todo o da “liga das estrelas”. O que si sigo é o fútbol afeccionado, con il pasei e paso moitas tardes. Non me esquezo de cando comecei en Televinte, alá polo ano 98, e íamos de campo en campo a gravar e retransmitir o fútbol da comarca, o noso verdadeiro fútbol. Moitas viaxes, xa que tamén gravabamos os partidos que se xogaban fóra da casa, ou os tremendos fríos do inverno, no que as mans se quedaban conxeladas e non daba enfocado ben. Emitíanse o luns, e tiñan moita audiencia, ás veces se non podíamos retransmitilo nós o domingo en directo, viñan alguén do club que gravaramos a retransmitilo dende o plató. Foron anos fantásticos onde coñecín a moita xente, que a día de hoxe sigo tendo amizade, e cando me atopo con alguén, sempre lle lembro aqueles tempos. Eu son metade de Chantada, por parte de pai, e metade de Taboada (Gondulfe) por parte de nai, os derbis entre a SD e o Taboada, sempre os ía gravar cunha paixón enorme, máis que o Madrid – Barça, era e son un día de festa, de atoparse coa xente de Taboada coa que estudei. Para min a Medela son tardes de conversa co meu amigo “Atajú”, nos que falabamos de todo menos de fútbol. Eu sempre lle dicía que era moito mellor o Chantada (máis que nada, para ter discusión) pero no fondo, eu tamén era e son do Taboada, e teño que recoñecer que sempre me gustou moito como xogaba. Lembro partidos nos que realmente se vía fútbol. Vou dicir unha cousa, e algúns dirán que estou tolo, eu son do Celta, teño ido moito a Balaídos, teño estado no Bernabeu cando estudei en Madrid, pero asegúrovos, que o mellor fútbol que vin na miña vida foi na Medela, o Taboada tivo épocas que podía xogar con calquera. Como dicía a miña avoa, que tamén lle gustaba o fútbol, bailáballes o balón nos pés. Por iso me sinto un privilexiado, primeiro por poder ver tan bo fútbol, e segundo, que grazas a Televinte, faciamos que o puidera ver toda a comarca.

Un luxo para tod@s.

David Vázquez (Pinancho)
(publicado por Canti orixinalmente en Entreno diario)

O Rocha, dandi da Milagrosa

"O adestramento, a alimentación e algo máis de descanso así, como o veleno da alta competición, para un rapaz que vía un desafío en cada lance, fixeron del un xogador aplaudido por todos os campos da Península. Rendidos ao eléctrico iconoclasta que discutía cos árbitros, cos contrarios ou cos compañeiros e marchaba do campo insultando aos seareiros; un regueiro de pólvora ao seu paso, sempre co plan de fuga na cabeza".

HAI QUEN non dorme por falta de sono, outros non o fan por elegancia. Foi este o caso do Rocha, dandi da Milagrosa sen sabelo. Vivía no Barrio Feijoó, onde medrou meu pai canda meus avós, en Lugo. Botou a infancia o Rocha entre baixar ao río polo verán e subir fascinado os chanzos da escaleira. Co pulso acelerado cara á Avenida da Coruña, onde os meniños vían chegar o camión do peixe directo da cidade herculina ao lonxe, debuxado no horizonte aló, contra o Alto de Garabolos; o motor a renxer entre as pezas de xeo que ían caendo ao seu paso. Os nenos berraban enfebrecidos e sempre había algunha liorta onde probar os dentes. Ou ir ver as proezas do Mejuto e do Petisco, atletas e almas xemelgas. Coma el, mantiñan un pulso constante co lume da vida: saltaban de riba dos trens de mercadorías cando estes chegaban a Lugo, ao seu paso pola Ponte Romai.

El tíñao. Era o que Lorca chamaba 'o duende', ao ver tocar os flamencos e que os negros de New Orleans nomearan 'swing', o 'shi' dos chineses segundo Cunqueiro e que sería o xeito dos galegos, como improbábel corpus argumental dunha teoría inexistente: a do misterio que foxe duns corpos aos outros. Atravesar o tempo. Aqueles rapaces tiñan xeito a esgalla. Sempre máis lonxe, máis alto. Máis forte. Máis pobre. Unha aposta imprecisa á que os levaba seu instinto aquel e a forza da mocidade contra o mundo ao que naceran. Marchaban á Coruña na adolescencia infinda por este mesmo sistema temerario e suicida: ver xogar o Deportivo, buscar aventuras polos xardíns do Méndez Núñez. Noutras ocasións ían na dirección contraria, gastar o pouco diñeiro que tivesen a Ponferrada, diante da mirada abraiada e divertida dos cativos do barrio para os que eran ídolos auténticos.

E se o Mejuto e o Petisco eran os protagonistas indiscutíbeis do salto na Ponte Romai, cara o barranco de Friás, o Rocha non tiña parangón nos partidos de fútbol que se disputaban até que a escuridade marcaba a fin do tempo regulamentario, no Campo das Mantequerías. Xa só existían no pensamento dos participantes os límites do terreo de xogo, sombras na noite estrelecida.

O Rocha viña dunha familia ben humilde: era fibroso, delgado e forte, de trazos afiados e mirada incisiva, ben parecido, mullereiro, predisposto ao trago. A voz ronca e o tabaco negro. Fora educado na rúa, en cada esquina e sen canción. No campo de xogo, libre ao fin, non tiña rival. O balón acaíalle coma unha prolongación natural dos pés, e onde os outros quedaban ás escuras, viraba imaxinativo o Rocha e inventaba un pase, un disparo imprevisíbel, un caneo xenial; bailaba sobre os rivais, agora manequíns, debuxando xogadas, como un anacrónico esteta rescatado dos salóns de París, collido da man da tarde e ben atento ao son das musas. Cando ingresaba na área, o Rocha mudaba no perfecto verdugo sen piedade. Unha cabezada ou un golpeo seco e o partido costa arriba para o equipo contrario.

Debutou co Milagrosa, un dos equipos de barrio máis importantes da cidade. Tanto talento non podía pasar desapercibido entre as bebedeiras nocturnas e os traballos ocasionais para saír adiante, sempre o fútbol no maxín. Ao pouco deu o o salto ao Lugo, onde afinou o seu talento natural, ateigado de insomnios e demos e noites en que o sol se puña até dúas veces. O adestramento, a alimentación e algo máis de descanso así como o veleno da alta competición, para un rapaz que vía un desafío en cada lance, fixeron del un xogador aplaudido por todos os campos da Península. Rendidos ao eléctrico iconoclasta que discutía cos árbitros, cos contrarios ou cos compañeiros e marchaba do campo, insultando aos seareiros; un regueiro de pólvora ao seu paso, sempre co plan de fuga na cabeza. E danzaba coa pelota ao ritmo das coplas de Farina, que se berraban polos antros da Rúa do Carme, nas canfurnadas de vitoria, ou cando se choraban as miserias coa derrota.

Chegado o momento, a ninguén lle sorprendeu a nova de que o Valencia quixese facerse cos seus servizos. Un novo talento que parecía non ter límites. Era el mesmo quen movía unha e outra vez os marcos dunha axitada existencia que non sabía de leiras. As vidas de moitos de nós cambalean en momentos chave nos que se debese dicir non. Dalgún xeito precipitan para sempre o desenlace das mesmas. Pero o Rocha sempre dixera si. Si; á voluptuosidade e á entrega hedonista, no xogo, na noite, na bebedeira, aló onde houbese unha borda pola que tiralo todo. Si; ao perigo que roldaba sempre no ambiente coa súa presenza, oculto atrás do seu sentido do humor. Nunca se soubo se aquela fuxida xenial cara diante do Rocha fora por unha ferida de amor, ou tan só era unha imprecisa e vaga melancolía coa que todos nacemos, pero que só uns poucos lembran. O día en que o Rocha marchou para Valencia, foi despedido coma un auténtico heroe no corazón do Barrio Feijoó, o particular Five Points deste barrio obreiro, no cruce da rúa San Antonio coa San Vicente e coa rúa Juana Ibarborou. Estoutro era un camiño sen nome que baixaba á Ponte Romai. Pechaba o quinteto a rúa Río Parga, un pobre canellón sen saída de non máis de vinte metros de longo, que se cadra silandeiro, falaba do curto percorrido que lle agardaba a moita daquela xente. Os nenos tiraban do Rocha na barafunda, algunha moza choraba bágoas furtivas e onde o Petisco e o Mejuto vían as formas certas dunha sorte de traizón, a xente maior despedía orgullosa o rapaz díscolo e sensíbel, un home bo, preso das súas paixóns.

O Rocha marchou en bus até Madrid e dende alí foi a Albacete, onde faría noite na súa viaxe ao sur. A gloria agardaba. E non se sabe se polas luces do descoñecido ou polos bares que sempre son o mesmo e repetido, o Rocha fixo unha vez máis que sabía: a entrega sen límite até o asubío final, desta volta anunciado pola amante inoportuna do bardo, a claridade. Segundo os cálculos dos entendidos no tema, o Rocha debeu chegar a Valencia cara o solpor do día seguinte, nun estado deplorábel. Os dirixentes do club ché prescindiron dos seus servizos. Mandárono no primeiro autobús de volta a Lugo.

Malia todo, a vida continuou e o Rocha seguiu a facer o que mellor sabía, xogar e troulear, pasaron os anos. Nos seus últimos tempos en activo, case con corenta, facía tamén de adestrador e contaba meu pai que ao dar a aliñación, só dicía dez nomes. Nunha ocasión un dos rapaces preguntoulle: e logo Rocha, co once non xoga ninguén? E el respondeu: co once xoga o Rocha, carallo! Veña pró campo, chaval!

Xa nos anos oitenta, eu non tería máis de oito ou nove anos, o Rocha acompañaba os equipos de veteranos nos partidos que se disputaban polos incertos campos das parroquias de toda a volta: Complesa e o campo de Santa Comba —co pau da luz de quita e pon—, Nadela, As Gándaras e Albeiros, Guitiriz polas festas —xa sen o carballo que presidía o círculo central nos anos corenta e contra o que se estrelara Celestino Fernández de la Vega— e todos os outros… Á volta dos partidos de mañá dos sábados, os xogadores da Illán, meu pai incluído, ingresaban directos do coche ás duchas da panadaría por entre os fornos e os sacos de fariña, co titilar metálico dos tacos e o arrecendo do pan —imaxe e olores que xa nunca puiden esquecer— namentres o Rocha me preguntaba fóra na rúa se me gustara o partido. Despois achegabámolo até o Rouco, o estanco da Avenida da Coruña, onde baixaba ás présas e lle pedía algo a meu pai, que sempre lle daba: e non terás por aí algo, ho? É pra invitar os amigos, que case é unha vergonza… E entregábase o Rocha unha vez máis ao naufraxio da Milagrosa, aló polos bazares da noite.

Lois Pérez

(publicado por Canti orixinalmente en Entreno diario)

(Publicado previamente en Galiciae, 07 febreiro 2018)

II. Os clubes e o escenario

“Unha das grandes fraquezas de Paderna era o fútbol…”

Manuel María / “A tribo ten catro ríos”

Naquela etapa, ao redor do ano 1980, xogabamos clubes dunha rodeada que comprendía boa parte da Terra Chá. A maiores do Bonxe, o noso propio, existiran outros moitos, entre eles os de Aguiar, Sobrada, Paz, Mosteiro, Gaioso, Silvarrei, Robra e Outeiro de Rei, todos eles na contorna do citado concello. Tamén Matodoso, San Xiao de Mos, Bazar, e Castro, dentro do municipio de Castro de Rei. Por outra banda houbera o Meira, Ribeira de Piquín e Ríoxoán.

Por outra parte, existiran clubes conformados na capital lucense tales como Galicia Atlético, Albeiros, Tirimol e Peñarol de Pías, entre outros. E mesmo algúns do veciño concello de Begonte, tales como o Saavedra e aquel nomeado San Martiño, que tiña a súa orixe na parroquia de Carral. Esta é unha parte dos existentes, mais non todos, xa que a memoria de nós marcha por camiños que ela mesma procura esquecendo con frecuencia acontecementos e nomes.

Para terreo de xogo era común adaptarmos calquera veiga sen pórlle moitos reparos. Así, en tal contexto, producíanse situacións que hoxe en día non son doadas de entender. Buratos competentes producidos polo gando á hora de pacer as outonías, a herba sen cortar formando montilleiras, por non falar dos asulagamentos continuados que se producían e que mesmo xustificaban o nome de Liga do Inverno moi acaído para esta competición que falamos.

As porterías, con afortunadas excepcións, ían construídas con dous postes de bidueiro e seu traveseiro correspondente. Para conseguirmos redes houbera que realizar viaxes á costa e facérmonos con algunhas das que xa non eran utilizadas polos barcos para a pesca. Vestiarios e auga corrente eran luxos que non existían no mundo de daquela. Cadaquén procuraba as solucións máis axeitadas, dende lavármonos nas gabias cheas de auga até mudarmos a roupa mollada e marchar coma foguetes para facelo na casa.  

Orlando V. Veiga

(publicado por Canti orixinalmente en Entreno diario)

Adestramento para pais

Me cago en tal! Hoxe tocoume levar á nena ó adestramento. Non sei de onde lle vén esta afección polo fútbol porque nin eu nin seu pai somos seareiros de ningún equipo, máis ben ó contrario.

Nada máis pisar os cativos o céspede, o pai do gardameta púxose a berrar coma un tolo. Pero..., que demo lle pasa a este home?

Mentres, eu póñome a ler na bancada porque, despois dos primeiros cinco minutos, aquilo non acaba de “engancharme”.

Pouco despois, escoito detrás de min unha voz furibunda: “Penalti, penalti!”. O adestrador detén a sesión e achégase a un grupo de pais para aclararlles: 1º, que aquilo non era un partido; e 2º, que estaban poñendo nerviosos ós rapaces.

Ai! Boa a fixo! Agora empezaron con el, ou máis ben contra el: que se “espírito competitivo”, que se “quita este para poñer aquel”, que se “así non van gañar nunca”...

O adestrador apartouse un pouco daquela manda salvaxe e, sen dicir nin palabra, fixo soar o seu chifre. Os nenos e nenas, todos collidos da man, comezaron a desfilar cara ó vestiario.

Eu sorrío, aplaudo con fervor e dígolle a un que teño ó meu carón: “Non entendo moito de fútbol, pero eu diría que acaban de meternos un bonito gol”.

Ana Dopazo

(publicado por Canti orixinalmente en Entreno diario)

O fútbol polo mundo adiante

O certo é que o fútbol está socialmente moi mal conceptuado, que diría o outro. As veces no falta razón, cos chiringuitos de turno, coas noticias deportivas sempre falando do mesmo, non podemos negar que a imaxe que nos dan non é a mellor.

Pero eu non podo negar que incluso ese fútbol de masas me axudou de paseo polo mundo.

Non falo de ir a ver as grandes finais, ou do glamur dun partido de “Champions” ou de “Mundial”.

Falo dun recóndito país montañoso chamado Nagorno-Karabach, pequena rexión de Azerbaiyan ocupada por Armenia e pouco visitada por turistas. Falo de nenos duns oito anos que van pola rúa dándolle patadas a un balón e que ao vernos con pintas foráneas nos berran os nomes dos seus ídolos: "Iniesta! Iker Casillas!"

Falo dos 10 rapaces iraníes, dos que apenas un falaba un pouco de inglés: "I play defense! Carvajal! You Christian? We islam!. Falo das dúas horas que botamos tomando té, comendo figos pasos, e berrando nomes de futbolistas e posicionándonos uns aos outros nun campo imaxinario para explicar onde prefería xogar cada un de nós.

Falo do home controlando os pasaportes na fronteira a pé entre Kirgizstan e Uzbekistan: "Spain? Sergio Ramos!" Spain good!.

Falo do dono do refuxio das montañas de Kirgisztan, perto da fronteira con china a 3000 metros de altura. "De España? De que equipo eres? - Do Celta, non sei se o coñeces - Claro que si; e ti coñeces a Mostovoi?".

Falo da humilde familia uzbeca que nos acolleu dous días na súa casa, compartiron a súa comida e o seu té con nós. Falo do primo que emocionado nos preguntaba. “De España? Coñeces a Saúl ou a Fernando Torres? A que distancia che queda a casa de Saúl ou o Vicente Calderón?”.

Falo do párroco ortodoxo enfronte da catedral de Tblisi:, que ao vernos entrar nos interrogaba: “Ti eres de Hungria?... Puskas!! E ti de España?... Iniesta!! De Polonia dicías?... Lewandowski... non non... LewanGOLski!.

Falo dos tres rapaces cunhas cervezas de máis nun “bar de vellos” de Banja Luka, en Bosnia que nos berraban coa euforia e amizade que só o alcohol e un bo tema de conversación poden dar: “De España? Sodes irmáns!! Vlado Gudelj!.”

E por suposto falo do fútbol aficionado. Falo da pachanga dos martes despois de traballar, do entrenamento dos luns cun frío que pela, ou falo de Mauri de Madrid, que os luns pola mañá en horas de traballo, aos seus 38 anos, nos envía mensaxes no feisbuc: "a ver, cuantos estamos hoy, avisad rápido, que si nos falta gente llamo a unos colegas". E ao termina-la pachanga comentar: "Este es el mejor momento de la semana, y lo digo yo que empecé a jugar hace dos o tres años!"

"

Manuel Pajares

(publicado por Canti orixinalmente en Entreno diario)

O xeito de Manolomé

Manolomé sempre foi un outsider. Cando a xente paseaba polo centro da cidade, el prefería marchar  ao campo. Cando o convidaban a un roteiro montañoso con equipamento específico, a el ocorríaselle ir de vermouths ás 5 da tarde. Sempre dicía que a hora do vermouth era a hora do vermouth e non ás 12 da mañá. “As 12 da mañá é unha hora”. Ademáis el ao monte ía como lle viña en gana, dáballe igual pór un garsé granate que ir en niki de tirantes blanco raído con buracos para transpirar. Non reparaba niso.

Manolomé non era moi falado. Máis ben tosco e revirado, pero tiña bo corazón e moita sensibilidade. Medrou escoitando o Hallelujah de Leonard Cohen -que lle puña os pelos de punta-. Tamén lle gustaban Mark Knopfler, Bob Dylan e Richard Hawley, pero este último menos. De cativo respondía sempre incomodado aos seus compañeiros de colexio cando lle lembraban con sorna que aquilo era de vellos porque non se podía bailar. “A música é música!”. Dicía encabuxado e cheo de razón. Ademais era da opinión que os Beatles eran uns comemerdas e que os Rolling “moito Satanás, moito Satanás pero invocar só invocaban ao dólar, nin demo, nin nada!”.

Pero este tamén tiña debilidades inconfesables. Cantaba entre dentes cancións de Leonardo Favio nos menceres soleados mentres se espabilaba tocando a herba cos pés nús; e cantaba o Fina Estampa de Caetano Veloso neses paseos primaverais á beira do río, cando caía o sol e o ceo se tinguía arrebol.  “Una veredita alegre con luz de luna o de sol / Tendida como una cinta con sus lados de arrebol / Arrebol de los geranios y sonrisas con rubor / Arrebol de los claveles y las mejillas en flor”.

Tíñalle chiste a palabra arrebol. Soáballe ben. Era bonita, sonora, tiña ritmo. Tamén a canción, pero iso non o comentaba.

Os seus colegas dicían que era un reviejo e a verdade é que non ían moi desencamiñados. Manolomé sabíao, pero se la pelaba. El sempre foi feliz así e non tiña que dar explicacións a nin Dios do que escoitaba, do que facía ou do famoso garsé granate.

El aínda non coñecía a Carlos Pita, nin tampouco o fútbol remilgado que se xoga agora, pero a clase que tiña sobre o campo mandaba mecha. Era o único que xogaba coa testa erguida. El non quería marcar goles nin tampouco dar hostias. El era fino, elegante, perspicaz e un pouco baldragas, e esas cualidades servíanlle para erixirse coma o puto amo dos campos da rexión. Protagonista das conversas en tascas frías so sur da provincia, Manolomé era coma Garrincha, pero ao contrario. Non era coxo, tampouco zambo, que va! Él era un héroe pero anti-heroe, porque tampouco era un anti-heroe ao uso. Un concepto estrano, aparentemente sen xeito, pero que definitivamente enviaba balóns que atravesaban o campo de esquina a esquina. E ó pé. E sen mirar.

Manolomé gustaba a pesar de todo. Por iso e por non xogar có 5, senón có 14.

Todos dicían a Manolomé que se puxera en xeito, que tiña futuro no fútbol profesional, pero el non quería iso. El desfrutaba xogando sen maior preocupación cá de vestir o seu 14 cada semana, de sentir o arrencendo da terra húmida cada día de partido e de recrearse con esas sensacións que o fútbol lle daba. Ás veces frío, ás veces, non.

Sí, Manolomé sorría para si sabéndose protagonista. Non precisaba máis. O seu éxito era vivir e gozar deses momentos, de sentir o fútbol de verdade, ese que non engana e que axuda, ese que non retrata pero que vive, ese que berra á cara.

Os seus compañeiros sempre lle lembran no vestiario ao rematar cada partido: “Manolomé presidente da Xunta”. E el sempre reacciona sorrindo coa mirada baixa sen dicir nada.

Se queda boa tarde, ao chegar a casa, gústalle ir ao río a descansar, solazarse nos seus pensamentos e cantarruxar.

Perfumada de magnolia, rociada de mañanita / La veredita sonríe cuando tu pie la acaricia / Y la cuculí se ríe y la ventana se agita / Cuando por esa vereda tu fina estampa pasea.

Borja García

(publicado por Canti orixinalmente en Entreno diario)

Todo o que aprendín cando menos o agardaba

Esta é a pequena historia dun rapaz que cando máis aprendeu do fútbol foi cando menos o agardaba. Pois eu, que aínda que me desagrade esa calificación son millenial ata as trancas (nacido no 96), aínda recordo os tempos onde os rapaces non tiñamos smartphones, nin ordenadores nin consolas de última xeración para pasar o tempo. Parece mentira, pero hoxe en día é impensable.

Con este panorama, supoño que non tería moito onde entreterme, foi como me acabei namorando dunha antiga colección de cromos que gardaba meu irmán, 10 anos máis vello ca min. Pasaba tódalas tardes ollando e revisando aquel álbum, e como na miña casa éramos culés (anos máis tarde comprendería a importancia daquilo de Support Your Local Team) recordo con especial agarimo tódolos cromos de xogadores do Barça, pero tamén algúns máis aleatorios como o de Craioveanu, Roa, Sonny Anderson ou un melenudo que estaba no Rácing de Santander que creo que se chamaba Magallanes.

Aquilo foi evolucionando cara facer as miñas propias coleccións mentras me convertía nun rapaz que devoraba todo o fútbol que botaban pola tele. Recordo moitas etapas, dende aqueles partidos de Champions que narraban na Primeira a dupla De la Casa - Míchel, cando botaban a Liga polas autonómicas, ata o partido do sábado ás 10 que facía Andrés Montes na Sexta, pasando por Fernando Vázquez e Luis César comentando a Champions na Galega ou un curto periodo de tempo no que nos ofrecían pola 2 a Premier League e incluso a Liga Italiana, que para un enfermo coma min era gloria bendita. Que tempos aqueles nos que che deixaban ver a previa do partido de Canal + en aberto e botabas todo o tempo rezando para que por un día se olvidasen de codificar a programación e che deixasen desfrutar dos teus ídolos con esa ilusión infantil que por desgraza un perde pra non volver a recuperala nunca. Cando a tele non me ofrecía alternativas acostumaba a tirar da radio, e foi así como agarrei unha afición que aínda conservo a día de hoxe.

Eu sempre xoguei ao fútbol sala, un deporte que me parece máis intenso e divertido para vivilo como xogador, pero sen embargo sempre foi e segue a ser o fútbol de 11 o que me proporcionou tantas e tantas horas de análise e desfrute. E foi así como, anos despois, me chegou a oportunidade de traballar cos rapaces das categorías inferiores da SD Guitiriz, de onde eu son. 

E curiosamente foi aquí, e isto é o que viña contar, onde eu máis aprendín de fútbol e de vida. Cando este deporte adquire un carácter máis lúdico e menos profesional, onde os erros a nivel técnico, táctico e incluso de disciplina se contan por milleiros cada día e onde o resultado final non pasa de mera anécdota, é xustamente tamén onde a satisfacción se fai máis grande. O ser partícipe do medrar dos nenos e formar parte dese proceso de aprendizaxe, ver como unha acción se executa ben logo de facela 50 veces mal, é algo que non ten prezo. Incluso a nivel social, tendo en conta que eu nunca fun o rapaz máis extrovertido do mundo, hai veces que costaba distinguir se eran máis irresponsables os cativos ou o que supostamente se debería encargar deles. Hei de decir, aínda que non vaia no meu favor, que o feito de que tras cada partido os obsequiase cunha morea de larpeiradas, dende caramelos a patacas fritas e incluso algunha enchenta de pizza, creo que xogaba un papel fundamental á hora de influir en que as sesións comigo lles resultasen moito máis interesantes do que o terían sido noutro tipo de circunstancias. :)

Ramón Rivas
(publicado por Canti orixinalmente en Entreno diario)